Idea stworzenia piłkarskich Mistrzostw Świata narodziła się na początku XX stulecia. Za prekursora tej idei uważa się Francuza, Julesa Rimeta, który był trzecim prezydentem FIFA w latach 1921-54 i pragnął stworzyć wielki międzynarodowy turniej, który wyłoniłby najlepszą drużynę futbolową na świecie. Jego marzenie ziściło się dokładnie 28 maja 1928 roku, kiedy to FIFA postanowiła rozegrać pierwsze Mistrzostwa Świata w 1930 roku.
Gospodarz miał zostać wybrany spośród następujących krajów: Węgry, Włochy, Holandia, Hiszpania, Szwecja i Urugwaj. Od samego początku było wiadomo, że największe szanse ma Urugwaj, który był dwukrotnym mistrzem olimpijskim, a w roku 1930 obchodził 100 rocznicę odzyskania niepodległości. Kongres, który odbył się w Barcelonie w 1929 roku nie pozostawił złudzeń. Pierwsze Mistrzostwa Świata miały się odbyć w Ameryce Południowej.
Mistrzostwa Świata w Urugwaju były jedynymi mistrzostwami, do których nie odbyły się eliminacje. Do udziału w turnieju zostali zaproszeni wszyscy członkowie FIFA. Ostatecznym terminem na potwierdzenie swojego udziału, FIFA wyznaczyła na dzień 28 lutego 1930 roku.
Do tego finalnego dnia swój udział potwierdzili tylko Argentyna, Boliwia, Brazylia, Chile, Meksyk, Paragwaj, Peru i USA. Kraje członkowskie z Europy nie zdecydowały się na udział z powodu kryzysu, jaki ogarnął Europę, ale po interwencji Rimeta i obietnicy refundacji poniesionych kosztów, która padła ze strony urugwajskiego rządu, zdołano namówić Belgię, Francję, Jugosławię i Rumunie.
Te 13 zespołów podzielono na cztery nierówne grupy. Rozstawionymi drużynami zostały Argentyna, Brazylia, Urugwaj oraz USA wspólnie z Paragwajem. Następnie rozlosowano grupy, które składały się z 4 i 3 reprezentacji. A o to wyniki mistrzostw od fazy grupowej, aż do wielkiego finału pierwszych Mistrzostw Świata.
GRUPA A
Wyniki
Francja vs. Meksyk 4:1
[Lucien Laurent (19), Marcel Langiller (40), André Maschinot (43, 87) - Juan Carreño (70)]
Argentyna vs. Francja 1:0
[Luis Monti (81)]
Chile vs. Mesksyk 3:0
[Guillermo Subiabre (3, 52), Carlos Vidal (65)]
Chile vs. Francja 1:0
[Guillermo Subiabre (65)]
Argentyna vs. Meksyk 6:3
[Guillermo Stábile (8, 45, 80), Adolfo Zumelzú (12, 55), Francisco Varallo (53) - Manuel Rosas Sánchez (42 k., 65), Roberto Gayón (75)]
Argentyna vs. Chile 3:1
[Guillermo Stábile (12, 39), Mario Evaristo (81) - Guillermo Subiabre (15)]
Grupa A była jedyną, która liczyła 4 zespoły. W grupie nie brakowało kontrowersji, np. kiedy sędzia Almeida Rego postanowił sobie zakończyć spotkanie pomiędzy Francją a Argentyną w 84. minucie meczu. Ostatecznie po protestach francuskich piłkarzy, gra została dokończona. W spotkaniu pomiędzy Meksykiem a Argentyną zostały po raz pierwszy w historii podyktowane rzuty karne, sędzia Ulises Saucedo dopatrzył się aż 5 fauli, za które podyktował rzut karny. To spotkanie musiał opuścić kapitan Argentyny, Manuel Ferreira, który musiał w tym czasie zdać egzamin z prawa. Po rozegraniu dwóch spotkań przez każdą z drużyn było jasne, że o awans będą walczyć Argentyńczycy i Chilijczycy. Mecz został niechlubnie zapamiętany, dzięki bójce po faulu Montiego na Arturo Torresie. Argentyna wygrała ze swoimi sąsiadami 3-1 i awansowała do półfinału.
Grupa B
Wyniki
Jugosławia vs. Brazylia 2:1
[Aleksandar Tirnanić (21), Ivica Bek (30) - Preguinho (52)]
Jugosławia vs. Boliwia 4:0
[Ivica Bek (60, 67), Blagoje Marjanović (65), Djordje Vujadinović (85)]
Brazylia vs. Boliwia 4:0
[Moderato Visintainer (37, 73), Preguinho (57, 83)]
W grupie B bezsprzecznym faworytem była Brazylia, która miała duże szanse na awans do finału w przed turniejowych typowaniach, ale już w pierwszym spotkaniu, jakie Brazylia rozgrywała w turnieju, doszło do niespodzianki, kiedy to Jugosławia pokonała „Canarinhos” 2:1. W kolejnych meczach w tej grupie nie było niespodzianek, ale w spotkaniu Brazylii z Boliwią doszło do kuriozalnej sytuacji, kiedy to obie ekipy występowały w jednakowych kolorach stroju i dopiero po 45. minutach gry reprezentacja Brazylii zmieniła swój strój na rezerwowy.
Grupa C
Wyniki
Rumunia vs. Peru 3:1
[Adalbert Deşu (1), Ştefan Barbu (85), Constantin Stanciu (89) - Luis Souza Ferreira (75)]
Urugwaj vs. Peru 1:0
[Hector Castro (65)]
Urugwaj vs. Rumunia 4:0
[Pablo Dorado (7), Héctor Scarone (26), Peregrino Anselmo (31), José Pedro Cea (35)]
W grupie C jedynym faworytem byli gospodarze, czyli Urugwaj, który miał pewnie trafić do finału, a stamtąd do finału, w którym zakładano zwycięstwo. W tej grupie byliśmy świadkami również czegoś nowego. W pierwszym spotkaniu w tej grupie pomiędzy Rumunia a Peru sędzia ukarał po raz pierwszy zawodnika czerwoną kartką, był to Peruwiańczyk, Placido Galindo. Dzięki przewadze jednego zawodnika, Rumunia pewnie wygra swój mecz i liczyła, że sprawi niespodziankę w turnieju. Urugwaj musiał czekać aż 5 dni, aby rozpocząć swój udział w turnieju. Było to spowodowane kończącą się budową stadionu Estadio Centenario, który mógł pomieścić ponad 90. tys. kibiców. Urugwaj pewnie awansował ze swojej grupy nie tracąc żadnej bramki.
Grupa D
Wyniki
USA vs. Belgia 3:0
[Bartholomew McGhee (41, 45), Bertram Patenaude (88)]
USA vs. Paragwaj 3:0
[Bertram Patenaude (10, 15, 50)]
Paragwaj vs. Belgia 1:0
[Vargas Peña (40)]
W grupie D nieoczekiwanym faworytem okazała się reprezentacja Stanów Zjednoczonych, która pewnie wygrała swoje mecze i awansowała do półfinału z dużymi szansami na awans do finału. Najlepszy zawodnik Amerykanów, Bertram Patenaude ustrzelił pierwszego w historii mistrzostw, hat-tricka.
PÓŁFINAŁ
Mecze półfinałowe wstępnie zapowiadały się bardzo ciekawie. Wydawało się, że będą wyrównane. Tak jednak się nie stało, bo zarówno Argentyna, jak i Urugwaj pokazały mistrzowską klasę, pokonując swoich rywali aż 6:1. W pierwszym półfinale, Amerykanie tylko przez 45. minuty dotrzymywali kroku Argentynie, w drugiej połowie dostali potężną dawkę nauki gry w piłkę nożną. Drugi półfinał był rewanżem olimpijskim z 1924 roku, kiedy to Urugwaj zmiótł Jugosławię pokonując ją aż 7:0. Teraz było niewiele lepiej. Gospodarze przespali początkowe minuty spotkania, za co zostali skarceni, ale potem pokazali swój mistrzowski kunszt i pewnie awansowali do finału.
FINAŁ
W finale doszło do spotkania dwóch finalistów z Igrzysk Olimpijskich z Amsterdamu 1928 roku. Wtedy po zaciętym dwumeczu zwyciężyli Urugwajczycy. Wielki finał pierwszych Mistrzostw Świata odbył się 30 lipca. Zainteresowanie nim było ogromne, dlatego uruchomiono różnorodne środki transportu, aby każdy wstawił się na czas na to wielkie widowisko. Spotkanie rozpoczęło się od szybkiego trafienia gospodarzy, co wprawiło ponad 90 tys. kibiców w euforie. Potem rozluźnieni gospodarze stracili dwie bramki i na przerwę zeszli z niekorzystnym wynikiem 1:2. W drugiej połowie reprezentacja Urugwaju przejęła inicjatywę, którą udokumentowała trzema trafieniami i pewnie sięgnęła po pierwszy tytuł Mistrza Świata, pokonując Argentynę 4:2.
SKRÓT MECZU
Mecz o 3 miejsce nie został rozegrany, podobno z winy Jugosławii, która odmówiła gry o brązowy medal. W oficjalnej klasyfikacji opublikowanej przez komitet techniczny FIFA w 1986 roku uznano, że Stany Zjednoczone w tym turnieju zajęły trzecie miejsce.
Królem strzelców pierwszych Mistrzostw Świata został reprezentant Argentyny – Guillermo Stábile, który zdobył 8 goli. Za najlepszego gracza całego turnieju uznano także Guillermo Stábile, który za to wyróżnienie otrzymał Złotą Piłkę, drugie miejsce w tej klasyfikacji zajął José Pedro Cea, a trzecie Jose Nasazzi obaj z Urugwaju. Najlepszym bramkarzem został Enrique Ballesteros, który puścił 3 bramki w 4 spotkaniach. Najlepszym młodym zawodnikiem został reprezentant Stanów Zjednoczonych – Bert Patenaude.
Golden Stars
Mistrzostwa Świata 1930 w pigułce
- Mistrz Świata – Urugwaj
- Król Strzelców – Guillermo Stábile (8)
- Uczestnicy: Urugwaj, Argentyna, Brazylia, Chile, Boliwia, Stany Zjednoczone, Jugosławia, Francja, Rumunia, Peru, Meksyk, Paragwaj, Belgia.
- Ilość spotkań – 18, zdobyte bramki – 70, średnia bramek na mecz – 3,8
- Średnia widzów – 24,1 tys.
- cały turniej rozegrany na 3 stadionach
- nie rozegrano spotkania o 3 miejsce
- nie można było dokonywać zmian zawodników w trakcie meczu
- USA rozegrało 3 spotkania jednym składem
